« تعس عبد الدّرهم ، تعس عبد الدّينار » . يعنى : ( بندگان درهم و دينار نگونسار و هلاكت بارند ) . و بر اين اساس اگر گفته شود هر انسانى بنده و عبد خداى نيست صحيح است ، عبد در اين مفهوم به معنى عابد - است ولى مفهوم - عبد - رساتر و بليغ‌تر از - عابد - است . تمام مردم - عباد اللّه هستند بلكه اشياء هم همگى اينچنينند ولى بعضى بدون اختيار و قهرا و بعضى ديگر با اختيار . جمع عبدى كه به معنى برده است و به بردگى درآمده - عَبِيد - است و گفته شده - عِبِدّا - است و - عِبَاد - جمع عبدى است كه بمعنى عابد - است ، پس عَبِيد هر گاه به خدا اضافه شود اعمّ از - عباد است و لذا گفت : ( وَ ما أَنَا بِظَلَّامٍ لِلْعَبِيدِ - 29 / ق ) « 1 » . طريقٌ مُعَبَّد : راهى هموار كه در اثر كثرت براى راه رفتن آماده است بعيرٌ مُعَبَّدٌ : شترى كه

--> ( 1 ) در قرآن لفظ عبيد بيشتر در بارهء كفّار و مغرورين به دنيا و سرمايه‌هاى دنيايى اطلاق شده است كه در حقيقت بردگان واقعى آنهايند الف - آيه 182 / آل عمران ، به اغنياى كفر پيشه و مغرورى كه پيامبران را مىكشتند ، در قيامت مىگويند ( ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ ذلِكَ بِما قَدَّمَتْ أَيْدِيكُمْ وَ أَنَّ اللَّهَ لَيْسَ بِظَلَّامٍ لِلْعَبِيدِ ) يعنى شما بردگان و اسيرانى بوديد و خداى در پاداشتان ستمى روا نمىدارد بلكه شما را با اموال سرشارتان و حيات دنيائيتان آزمود تا بدانيد كه : ( وَ مَا الْحَياةُ الدُّنْيا إِلَّا مَتاعُ الْغُرُورِ ) . ب - آيه 51 / انفال ، كه باز روى سخن به كوردلان دو چهرهء مغرور است مىگويد در موقع جان دادن به آنها مىگويند ( ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ ) عذاب ستمگرى و غرور خويش بچشيد ( ذلِكَ بِما قَدَّمَتْ أَيْدِيكُمْ وَ أَنَّ اللَّهَ لَيْسَ بِظَلَّامٍ لِلْعَبِيدِ ) فرجام نكبت بار شما نتيجهء اعمالى است كه از پيش انجام داده‌ايد و گر نه شما بردگان و اسيران غرور نفس بوديد ، و كمترين بيعدالتى در بارهء شما نمىشود . و سه آيهء ديگر به ترتيب : ج - آيه 10 / حجّ - كسانى كه در دنيا با غرور علمى و خود را عالم دانستن و مكتب خود را علمى معرّفى كردن باعث گمراهى ديگران مىشوند مخاطب ساخته مىگويد : ( نُذِيقُهُ يَوْمَ الْقِيامَةِ عَذابَ الْحَرِيقِ ذلِكَ بِما قَدَّمَتْ يَداكَ وَ أَنَّ اللَّهَ لَيْسَ بِظَلَّامٍ لِلْعَبِيدِ ) در قيامت او را عذاب آتش مىچشانيم بخاطر كارهائى كه از پيش نموده و مردم را گمراه نموده اينان خداى را با حرف عبادت مىكردند و در بارهء خداى مجادله‌شان بدون علم و هدايت و بدون كتابى روشنگر است تا مردم را از طريق مستقيم منحرف كنند . د - آيه 46 / فصّلت ، مىگويد : كسى كه عمل نيك انجام دهد نتيجه‌اش براى خودش است و كسى كه عمل سوء انجام مىدهد بداند كه خداوند كمترين ستمى در بارهء او روا نمىدارد ، در اين آيه هم نفس پرستان با واژه عبيد - معرّفى شده‌اند زيرا با سوء عمل و اسارت هواى نفس برده‌اى بيش نبوده‌اند . ه - آيه 29 / ق مىگويد كفّاريكه با ستمگرى و سركشى از خير و نيكى جلوگيرى مىكردند . بت‌ها و .